ฟรอนโตซ่า (Cyphotilapia frontosa) ปลาหมอฟรอนโตซ่า ปกติเป็นปลาที่พบได้บริเวณที่ น้ำมีระดับลึกตั้งแต่ 5 เมตรขึ้นไป โดยที่บริเวณดังกล่าว จะมีแนวโขดหิน ความลึกโดยเฉลี่ย ที่จะสามารถพบปลาชนิดนี้ ได้ขึ้นอยู่กับขนาดของฝูงปลา และลักษณะ ของบริเวณพื้นที่ที่พบ เช่น ที่ Milima Island ซึ่งเป็นหนึ่งในหมู่เกาะ Kavala จะพบปลาชนิดนี้ได้ ในความลึกระหว่าง 5-40 เมตร และบริเวณ ส่วนที่ตื้นที่สุด ของบริเวณ Kapampa จะพบฝูงปลาฟรอนโตซ่า ได้ที่ความลึก 25-30 เมตร ตลอดจนสามารถ พบเจ้าฟรอนโตซ่า ตามบริเวณที่มีน้ำลึกมากๆ และมีแนวโขดหิน ทั่วทะเลสาบ ปลาชนิดนี้จะอยู่รวมกันเป็นฝูง และปกติจะพบตัวผู้ที่เป็นหัวหน้าฝูง อยู่กับตัวเมียหลายๆ ตัว ซึ่งตัวเมียบางตัวอาจจะกำลังอมไข่อยู่ และบางทีก็จะพบว่าในฝูงนั้น ยังมีตัวผู้ตัวอื่นๆ ที่มีขนาดเล็กกว่า ตัวหัวหน้าฝูงอีกด้วย บรรดาฝูงฟรอนโตซ่าตัวเล็กๆ หรือที่เพิ่งโตขึ้นมา จะสามารถพบได้บริเวณน้ำตื้น แต่ตัวขนาดใหญ่ ที่มีลำตัวยาวตั้งแต่ 30 ซม. ขึ้นไปจะพบได้บริเวณที่ความลึกที่ต่ำกว่า 20 เมตร ชื่อของปลาชนิดนี้ มาจากลักษณะบริเวณหัว ที่มีโหนกออกมาโดดเด่น โดยเฉพาะในตัวผู้ ส่วนตัวเมีย จะมีหัวที่ค่อนข้างมนกลม และครีบท้อง มักจะไม่ค่อยยาวเกินไปถึง ครีบบริเวณทวาร ปลาชนิดนี้โดยมาก อยู่อาศัยในบริเวณ ที่เป็นโขดหิน และมีพื้นที่เป็นทราย เป็นปลาที่อมไข่ ตัวผู้สามารถยาวได้ถึง 33 ซม. หรือ 12-13 นิ้ว ขนาดที่ตัวเมียส่วนใหญ่ จะมีขนาดไม่เกิน 22 ซม. หรือประมาณ 8-9 นิ้ว ฟรอนโตซ่า เป็นปลาที่มี รูปทรงสูง และมีลักษณะที่เพรียวครีบยาวพริ้วสมส่วน เหมาะสำหรับการเลี้ยงในตู้ เพราะมีสีตามลำตัว และสีครีบที่มีลักษณะสวย ซึ่งให้ความเพลิดเพลิน แก่ผู้ที่เลี้ยงเวลาที่มองด้านข้าง สำหรับคนพื้นเมือง ปลาชนิดนี้เป็นที่นิยมมากเพราะรสชาติอร่อย แต่หาได้ค่อนข้างยาก เพราะอยู่ในน้ำที่ค่อนข้างลึก ฟรอนโตซ่า เป็นปลาที่มีการเคลื่อนไหว ในลักษณะค่อนข้างจะสุขุม ไม่รวดเร็ว นอกจากเวลาที่ถูกไล่ หรือ ต้อนโดยนักดำน้ำ ที่ดำลงไปดูความสวยงาม ของทะเลสาบและฝูงปลา ปกติฟรอนโตซ่ามักจะใช้วิธีการลอยตัว สยายครีบกระโดง และหาง ซึ่งนอกจากจะแสดงให้เห็นถึงความสวยงามแล้ว ยังเป็นวิธีการประหยัดพลังงาน แบบหนึ่งของปลาชนิดนี้ แต่ช่วงเวลาที่ฟรอนโตซ่าหาอาหาร ก็จะมีปฎิกิริยาที่ว่องไวมากในการล่าเหยื่อ ฟรอนโตซ่า ที่ยังมีขนาดเล็ก จะกินอาหารจำพวกสัตว์น้ำที่มีเปลือกอ่อนต่างๆ แต่พวกที่มีขนาดใหญ่จะเป็นพวกที่กินเนื้อ (Piscivore) โดยมีลักษณะของฟัน ที่แหลมคมเรียงกันอยู่บริเวณกระพุ้งแก้ม ในกระเพาะจะพบปลาขนาดเล็ก ดังนั้นปลาขนาดเล็ก ที่ในตู้เลี้ยงของท่าน อาจจะมีโอกาสเป็นอาหารของเจ้าฟรอนโตซ่าได้ ซึ่งในธรรมชาติ ปลาที่มักจะเป็นอาหารของฟรอนโตซ่าคือ ปลาจำพวก Cyprichromis หรืออาจจะเป็น พวกปลาตระกูล Herring ที่จะพบอยู่มาก บริเวณที่พบฟรอนโตซ่า จากการสังเกตุ จะเห็นได้ว่าฟรอนโตซ่า เป็นปลาที่มีเล่ห์เหลี่ยมพอสมควร ในการหาอาหารตามธรรมชาติ แทนที่จะต้องออกแรงไล่พวกปลาเหยื่อเหล่านั้น บางคนกล่าวว่า ฟรอนโตซ่ามักจะใช้เวลา ในเวลาเย็นๆ หรือ ช่วงเช้ามืดหาอาหาร ซึ่งเป็นช่วงเวลา ที่ปลาที่จะตกเป็นเหยื่อ พักผ่อนอยู่บริเวณพื้น ซึ่งบางทีอาหารของฟรอนโตซ่า ตามธรรมชาติก็เป็น Cyprichromis ชราๆ ที่พ่ายแพ้ต่อปลาหนุ่มๆ มา การดูแลรักษา ตู้ที่ใช้เลี้ยงปลาชนิดนี้ ควรจะมีระบบหมุนเวียนของน้ำที่ดี น้ำค่อนข้างสะอาดและกระด้าง พื้นอาจจะปูด้วยทราย หรือกรวดแม่น้ำ ที่มีสีไม่สว่างนัก ประกอบด้วยก้อนหิน ซึ่งนอกจากจะแสดงเขตแดน ของปลาแต่ละตัวแล้ว ยังไว้เป็นที่หลบของปลาแล้ว และที่สำคัญ ควรจะมีปะการัง เพื่อรักษาระดับ pH หรือ ความกระด้างของน้ำ ไว้ให้อยู่ประมาณ 7.5-9 โดยท่านสามารถใส่ได้ทั้งในตู้ หรือในระบบกรองน้ำ ปลาชนิดนี้เป็นปลาน้ำลึก จึงไม่ต้องการแสงสว่างมากนักในที่เลี้ยง ฟรอนโตซ่า เป็นปลาที่ค่อนข้างจะไม่ค่อยว่ายไปมามากนัก ดั้งนั้นตู้ที่มีขนาดเหมาะสม อาจจะเป็นตู้ที่มีขนาด 150 ซม. X 60 ซม. (60x20x20 นิ้ว) ซึ่งจะสามารถเลี้ยงปลาชนิดนี้ รวมกันได้ 4-5 ตัว โดยควรจะเป็นตัวผู้ 1 ตัว กับตัวเมียอีก 4 ตัว เพราะถ้าตัวผู้อยู่รวมกันมากๆ อาจจะมีการต่อสู้ หรือกัดกันได้ ในกรณีตัวที่เล็กกว่าไม่ยอม หรือ ถ้าท่านสามารถเลี้ยง ในตู้ที่มีขนาดใหญ่ ก็จะเป็นการดี ตู้ขนาด 96x24x30 นิ้ว หรือ 120x24x30 นิ้ว ขนาดกระจก 4 หุน ซึ่งราคาตามท้องตลาด อยู่ประมาณ 10,000 - 15,000 บาท น่าจะเป็นตู้ที่ทำให้ท่านเพลิดเพลิน กับการเลี้ยงปลาชนิดนี้จำนวน 8-9 ตัว เพราะตามธรรมชาติ ฟรอนโตซ่าจะอยู่รวมกันเป็นฝูง ซึ่งจะทำให้ปลามีความเครียดน้อย และแย่งกันกินอาหาร ซึ่งนั่นก็เป็นอีกสิ่งหนึ่ง ที่ผู้เลี้ยงฟรอนโตซ่าส่วนใหญ่ ชื่นชอบพฤติกรรมการกินอาหาร ของปลาชนิดนี้ การเลี้ยงรวมกับปลาชนิดอื่นๆ สามารถทำได้แต่อย่าให้ปลาอื่นๆ นั้นมีขนาดเล็กกว่ามาก แต่ปลาชนิดนั้น ควรจะมี ที่มาจาก ทะเลสาบแทนแกนยิกา (Lake Tanganyika) และท่านควรจะมั่นใจว่า ปลาชนิดเหล่านั้น เป็นปลาที่มีลักษณะความต้องการอาหารในแบบเดียวกัน เพื่อง่ายต่อการดูแล อาหารของปลาชนิดนี้ได้แก่ ไรทะเล, ลูกน้ำ, เนื้อปลา, ลูกปลา, กุ้งฝอย หรือแม้แต่อาหารเม็ด และตู้ที่ท่านเลี้ยง ควรจะมีฝาปิดเพื่อป้องกันการกระโดดของปลา เพราะฟรอนโตซ่าเป็นปลาที่ตกใจง่าย และจะว่ายอย่างรวดเร็ว ตลอดจน อาจจะกระโดดบ้างในบางครั้งที่ตกใจ ดังนั้นบริเวณที่จัดวางตู้ปลา ไม่ควรจะเป็นที่พลุกพล่านมีผู้คนผ่านไปมามากๆ เพราะอาจจะทำให้ปลาเครียดได้ ควรเป็นที่อากาศถ่ายเทได้ดี และแสงแดดไม่สามารถส่องถึงได้โดยตรง พฤติกรรมและการผสมพันธุ์ ฟรอนโตซ่า เป็นปลาที่ผสมพันธุ์ และมีการเลี้ยงตัวอ่อนอยู่ในปาก หรือ บริเวณกระพุ้งแก้ม ซึ่งปกติบ้านเรา มักจะเรียกกันว่า ปลาอมไข่ โดยตัวเมีย จะเป็นผู้ดูแลตัวอ่อน ซึ่งปริมาณของตัวอ่อนที่ได้ จะประมาณ 10-60 ตัว แต่มีบางสายพันธุ์หรือ ในบางกรณี ที่ปลายังไม่เข้าสู่วัยเจริญพันธุ์เต็มที่ อาจจะทำให้ ปริมาณตัวอ่อนที่ได้ลดน้อยลง ตลอดจนสภาพแวดล้อมในตู้ หรือสถานที่เพาะเลี้ยง ก็มีส่วนสำคัญ กับปริมาณของตัวอ่อน โดยเวลาที่ผสมพันธุ์กัน ตัวผู้จะส่งสัญญานให้ตัวเมีย ตามมันไปในบริเวณถ้ำ หรือโขดหิน หลังจากนั้นก็จะปล่อยน้ำเชื้อ และตัวเมียก็จะปล่อยไข่ หลังจากนั้น ตัวเมียก็จะอมไข่ที่ได้รับการปฏิสนธิแล้ว เข้าไว้ในปาก เป็นระยะเวลาประมาณ 4-5 อาทิตย์ ก็จะได้ลูกปลา ส่วนรายละเอียดอื่นๆ จะกล่าวถึงในบทความต่อๆ ไป แวะชมภาพเจ้า Frontosa ได้ที่ "ลั่นชัตเตอร์" แวะดู Cyphotilapia frontosa Variants Map

	สงวนลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537